ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ, ອົດສະຕຣາລີ ແລະ ອົງການ UNESCO ໄດ້ນຳເອົາຄວາມສະເໝີພາບຍິງ-ຊາຍເປັນຈຸດໃຈກາງຂອງການສຶກສາ

ໃນວັນທີ 3 ພະຈິກ 2026, ທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາຂອງ ສ.ປ. ລາວ (ສສກ) ໄດ້ຈັດພິທີປະກາດການນຳໃຊ້ແຜນດຳເນີນງານເພື່ອຄວາມສະເໝີພາບຍິງ-ຊາຍ ແລະ ວຽກງານ ແມ່ ແລະ ເດັກ 5 ປີ ຄັ້ງທີ V ເຊິ່ງຈະເປັນທິດທາງໃນການປະຕິບັດໃນທົ່ວຂະແໜງການສຶກສາ, ວິທະຍາສາດ ແລະ ກິລາ.ແຜນປະຕິບັດງານດັ່ງກ່າວໄດ້ຖືກພັດທະນາພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໂດຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກລັດຖະບານອົດສະຕຣາລີ ຜ່ານແຜນງານບີຄວາ, ແລະ ໄດ້ຮັບຂໍ້ມູນຈາກການຄົ້ນພົບຈາກການປະເມີນຄວາມສະເໝີພາບຍິງ-ຊາຍ ໃນຂະແໜງການສຶກສາ ທີ່ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກຫ້ອງການພາກພື້ນ UNESCO ທີ່ບາງກອກ ແລະ ຫ້ອງການປະສານງານສະຫະປະຊາຊາດສຳລັບອາຊີ ແລະ ປາຊີຟິກ (UNESCO ໃນບາງກອກ).

ພິທີປະກາດການນຳໃຊ້ ໄດ້ຈັດຂຶ້ນໂດຍການເປັນປະທານຮ່ວມຂອງ ທ່ານ ປອ ນາງ ດາລາວອນ ກິດຕິພັນ, ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ພ້ອມດ້ວຍ ທ່ານ ນາງ ຊູຮຸນ ຄິມ, ຜູ້ອຳນວຍການພາກພື້ນຂອງ UNESCO ບາງກອກ ແລະ ທ່ານ ນາງ ເບັນນິຕາ ຊຳເມີວິວ, ຮອງເອກອັກຄະລັດຖະທູດອົດສະຕຣາລີປະຈຳລາວ. ພ້ອມກັນນີ້ ກໍ່ມີຜູ້ຕາງໜ້າຈາກບັນດາກົມ ແລະ ພະແນກການຕ່າງໆຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ, ສະຖາບັນສ້າງຄູ, ນັກສຶກສາ, ອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນ, ຄູ່ຮ່ວມພັດທະນາ, ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງຄົນພິການ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງທາງສັງຄົມກໍ່ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມງານ.

ແຜນປະຕິບັດງານມີຈຸດປະສົງເພື່ອແກ້ໄຂອຸປະສັກຕ່າງໆທີ່ກີດຂວາງ ເດັກຍິງ, ເດັກຊາຍ, ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍ ຈາກການເຂົ້າເຖິງໂອກາດທີ່ເທົ່າທຽມກັນ, ການເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງເຕັມສ່ວນ ໃນການສຶກສາ ແລະ ການຮຽນຮູ້ ໃນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ປອດໄພ ແລະ ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນ. ພ້ອມກັນນັ້ນ ບົດຄົ້ນຄວ້າຍັງໄດ້ຊອກຫາວິທີ ທີ່ຈະເສີມສ້າງຄວາມສາມາດຂອງສະຖາບັນເພື່ອແກ້ໄຂການຈຳແນກທີ່ອີງໃສ່ເພດ, ມາດຕະຖານເພດທີ່ເປັນອັນຕະລາຍ ແລະ ຄວາມຮຸນແຮງ, ພ້ອມທັງສົ່ງເສີມຄວາມຮັບຮູ້ທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນກ່ຽວກັບການປົກປ້ອງເດັກ ແລະ ສິດທິເດັກ ໃຫ້ແກ່ບັນດາຄູ, ຜູ້ຮຽນ, ຄອບຄົວ ແລະ ຊຸມຊົນ.

“ການປະກາດນໍາໃຊ້ ແຜນປະຕິບັດງານຫ້າປີນີ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມມຸ່ງໝັ້ນທີ່ເຂັ້ມແຂງຂອງພວກເຮົາໃນການສົ່ງເສີມຄວາມສະເໝີພາບທາງເພດ ແລະ ການປົກປ້ອງສິດ ແລະ ສະຫວັດດີພາບຂອງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍ ໃນທົ່ວຂະແໜງການສຶກສາ, ວິທະຍາສາດ ແລະ ກິລາ,” ທ່ານ ປອ. ດາລາວອນ ກິດຕິພັນ, ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ, ສປປ ລາວ ກ່າວ. “ນັບແຕ່ປີ 2026 ຫາ 2030, ພວກເຮົາຈະຮ່ວມມືກັນ ເພື່ອເສີມສ້າງນະໂຍບາຍ, ຍົກລະດັບຄວາມຮັບຮູ້, ສ້າງຄວາມສາມາດ ແລະ ປັບປຸງການປະສານງານ ເພື່ອໃຫ້ເດັກຍິງ, ເດັກຊາຍ, ຜູ້ຍິງ ແລະ ຜູ້ຊາຍທຸກຄົນສາມາດຮຽນຮູ້, ເຂົ້າຮ່ວມ ແລະ ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງໃນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ປອດໄພ, ຍຸດຕິທຳ ແລະ ສະໜັບສະໜູນ. ພວກເຮົາຂໍຂອບໃຈຢ່າງຈິງໃຈມາຍັງລັດຖະບານອົດສະຕຣາລີ ສຳລັບການຮ່ວມມືໃນການພັດທະນາແຜນການນີ້, ແລະ UNESCO ສຳລັບການສະໜັບສະໜູນທີ່ມີຄຸນຄ່າໃນການດຳເນີນການປະເມີນບົດບາດຍິງຊາຍຢ່າງວ່ອງໄວ ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ຮູ້ເຖິງບຸລິມະສິດ ແລະ ການກະທຳຂອງພວກເຮົາ.”

ແຜນປະຕິບັດງານດັ່ງກ່າວ ໄດ້ຖືກພັດທະນາຜ່ານກອງປະຊຸມຮ່າງ ແລະ ການຢັ້ງຢືນຊຸດໜຶ່ງ ນຳພາໂດຍຄະນະກຳມະການເພື່ອຄວາມກ້າວໜ້າຂອງແມ່ຍິງ, ແມ່ ແລະ ເດັກ ພາຍໃນກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ, ເຊິ່ງສະໜອງຂອບການສຳລັບການແປຄຳໝັ້ນສັນຍາແຫ່ງຊາດໄປສູ່ການກະທຳຂອງສະຖາບັນທີ່ເປັນຮູບປະທຳ.

ທ່ານ ນາງ ເບັນນິຕາ ຊຳເມີວິວ ໄດ້ຢືນຢັນຄຳໝັ້ນສັນຍາຂອງອົດສະຕຣາລີໃນການສະໜັບສະໜູນຄວາມສະເໝີພາບລະຫວ່າງຍິງຊາຍ ແລະ ການສຶກສາແບບມີສ່ວນຮ່ວມໃນ ສປປ ລາວ.ທ່ານໄດ້ກ່າວວ່າ: “ລັດຖະບານອົດສະຕຣາລີ ມີຄວາມພູມໃຈທີ່ໄດ້ຢືນຢູ່ຄຽງຂ້າງ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໃນຖານະເປັນຄູ່ຮ່ວມພັດທະນາ ທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ ໃນການສົ່ງເສີມຄວາມສະເໝີພາບຍິງ-ຊາຍ ແລະ ການປົກປ້ອງສິດທິ ແລະ ສະຫວັດດີພາບຂອງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍໃນ ສປປ ລາວ,”. ແຜນດຳເນີນງານ ຫ້າປີນີ້ ໄດ້ຖືເອົາຊຸມຊົນເປັນເຈົ້າກາງ, ຈະຊ່ວຍສ້າງສະພາບແວດລ້ອມການຮຽນຮູ້ທີ່ປອດໄພ ແລະ ມີສ່ວນຮ່ວມຫຼາຍຂຶ້ນ, ເສີມສ້າງໂອກາດສຳລັບເດັກຍິງ ແລະ ແມ່ຍິງ, ແລະ ສະໜັບສະໜູນເດັກນ້ອຍທຸກຄວາມສາມາດ ແລະ ຊົນເຜົ່າໃຫ້ບັນລຸທ່າແຮງຢ່າງເຕັມທີ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ. ແຜນປະຕິບັດງານດັ່ງກ່າວ ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມມຸ່ງໝັ້ນຮ່ວມກັນຂອງພວກເຮົາຕໍ່ຍຸດທະສາດຄວາມສະເໝີພາບຍິງ-ຊາຍ ຂອງປະເທດອົດສະຕຣາລີ ແລະ ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງ ສິ່ງທີ່ສາມາດບັນລຸໄດ້ ຜ່ານການຮ່ວມມືທີ່ເຂັ້ມແຂງ, ເຄົາລົບນັບຖື ແລະ ປະຕິບັດໄດ້ຈິງລະຫວ່າງລັດຖະບານອົດສະຕຣາລີ ແລະ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ.

ຄຽງຄູ່ກັບແຜນດຳເນີນງານໃໝ່, ວາລະງານຍັງໄດ້ມີການເຜີຍແຜ່ບົດລາຍງານ ການປະເມີນບົດບາດຍິງຊາຍຢ່າງວ່ອງໄວຂອງ UNESCO ແລະ ສສກ ໃນຂະແໜງການສຶກສາ, ເຊິ່ງສະໜອງຫຼັກຖານເພື່ອແຈ້ງໃຫ້ຊາບເຖິງບຸລິມະສິດດ້ານນະໂຍບາຍ ແລະ ເສີມສ້າງການວາງແຜນການສຶກສາທີ່ຕອບສະໜອງຕໍ່ບົດບາດຍິງຊາຍ. ການຄົ້ນພົບຂອງການປະເມີນຜົນເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມສຳຄັນຂອງການແກ້ໄຂບັນຫາບໍ່ພຽງແຕ່ການເຂົ້າເຖິງການສຶກສາເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງລວມທັງຄຸນນະພາບ, ການມີສ່ວນຮ່ວມ ແລະ ຄວາມກ່ຽວຂ້ອງຂອງປະສົບການການຮຽນຮູ້.

“ການປະເມີນຜົນນີ້ເນັ້ນໃຫ້ເຫັນທັງຄວາມຄືບໜ້າ ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍທີ່ຍັງຄົງຄ້າງ. ໃນຂະນະທີ່ຊ່ອງຫວ່າງທີ່ຍາວນານຫຼາຍຢ່າງໄດ້ຫຼຸດລົງ, ເດັກຍິງບາງຄົນຍັງສືບຕໍ່ປະເຊີນກັບອຸປະສັກທີ່ສຳຄັນຕໍ່ການສຶກສາ, ແລະ ເດັກຊາຍຫຼາຍຄົນກຳລັງປະສົບກັບສິ່ງທ້າທາຍທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນກັບການຮຽນຮູ້ ແລະ ການມີສ່ວນຮ່ວມ,” ທ່ານ ນາງ ຊູຮຸນ ຄິມ, ຜູ້ອຳນວຍການພາກພື້ນຂອງ UNESCO ປະຈຳບາງກອກກ່າວ. “ການຄົ້ນພົບເຫຼົ່ານີ້ເຕືອນພວກເຮົາວ່າ ຄວາມສຳເລັດດ້ານການສຶກສາແມ່ນເກີນກວ່າການເຂົ້າເຖິງໂຮງຮຽນ. ຜູ້ຮຽນທຸກຄົນສົມຄວນໄດ້ຮັບສະພາບແວດລ້ອມທີ່ມີສ່ວນຮ່ວມ ແລະ ສະໜັບສະໜູນທີ່ພວກເຂົາຮູ້ສຶກວ່າມີຄຸນຄ່າ, ມີອຳນາດ ແລະ ສາມາດເຂົ້າຮ່ວມ, ພ້ອມກັບການສອນ ແລະ ການຮຽນຮູ້ທີ່ມີຄຸນນະພາບທີ່ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ຄວາມມຸ່ງຫວັງຂອງພວກເຂົາ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນທາງເລືອກແຕ່ເປັນພື້ນຖານທີ່ສຳຄັນສຳລັບການບັນລຸການສຶກສາທີ່ມີຄຸນນະພາບທີ່ມີສ່ວນຮ່ວມ ແລະ ສະເໝີພາບພາຍໃຕ້ເປົ້າໝາຍການພັດທະນາແບບຢືນຢົງ (SDG 4), ແລະ ການຮັບຮູ້ສິດທິໃນການສຶກສາ. ພວກເຂົາຍັງຄົງເປັນຈຸດໃຈກາງຂອງການຮ່ວມມືທີ່ຍາວນານຂອງອົງການ UNESCO ກັບກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ.”

ນອກຈາກນີ້, ຍັງມີການສົນທະນາແບບຄະນະ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍພະນັກງານຈາກຂະແໜງການສຶກສາ, ຄູອາຈານ, ນັກຮຽນ, ພໍ່ແມ່ຜູ້ປົກຄອງ ແລະ ຄູ່ຮ່ວມພັດທະນາມາຮ່ວມກັນ. ການສົນທະນາດັ່ງກ່າວໄດ້ຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບວິທີການນຳເອົາແຜນປະຕິບັດງານໄປຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຕົວຈິງ, ລວມທັງວິທີທີ່ພາກສ່ວນຕ່າງໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ຈະສາມາດປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການສ້າງລະບົບການສຶກສາທີ່ມີຄວາມສະເໝີພາບ, ປອດໄພ ແລະ ມີສ່ວນຮ່ວມຫຼາຍຂຶ້ນ.

ສຳລັບຂັ້ນຕໍ່ໄປ, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ (ສສກ) ຈະຮ່ວມມືກັບສະຖາບັນການສຶກສາ ແລະ ພະແນກການຕ່າງໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນທຸກລະດັບ ເພື່ອນຳເອົາແຜນດັ່ງກ່າວໄປຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ. ທ່ານ ປອ ນາງ ດາລາວອນ ກິດຕິພັນ ໄດ້ກ່າວວ່າ: “ຈຸດສຳຄັນຂອງແຜນນີ້ ແມ່ນການຮັບປະກັນວ່າ ຄວາມສະເໝີພາບຍິງ-ຊາຍ ແລະ ການປົກປ້ອງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍ ຈະຕ້ອງຖືກບັນຈຸເຂົ້າໃນວຽກງານປົກກະຕິຂອງທຸກພະແນກການ ແລະ ສະຖາບັນພາຍໃຕ້ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ. ຂັ້ນຕອນຕໍ່ໄປຈະປະກອບມີ ການກຳນົດຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ການເຊື່ອມສານກິດຈະກຳທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເຂົ້າໃນແຜນວຽກ ແລະ ງົບປະມານປະຈຳປີ, ການແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ຮັບຜິດຊອບປະສານງານ, ການປັບປຸງວຽກງານການເກັບກຳຂໍ້ມູນ, ພ້ອມທັງການສ້າງກົນໄກການປະສານງານ ແລະ ການລາຍງານຢ່າງເປັນປົກກະຕິ.”

ຄວາມສຳເລັດຂອງແຜນປະຕິບັດງານນີ້ ແມ່ນຂຶ້ນກັບການນຳພາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຈາກກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ, ລວມທັງການມີສ່ວນຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າຈາກພະແນກການຕ່າງໆ, ແຂວງ, ເມືອງ, ໂຮງຮຽນ ແລະ ບ້ານ. ດ້ວຍການນຳເອົາວຽກງານຄວາມສະເໝີພາບຍິງ-ຊາຍ ແລະ ການປົກປ້ອງເດັກນ້ອຍ ມາເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການວາງແຜນ ແລະ ການປະຕິບັດວຽກງານໃນຊີວິດປະຈຳວັນ, ແຜນປະຕິບັດງານນີ້ຄາດວ່າຈະຊ່ວຍສ້າງສະພາບແວດລ້ອມໃນການຮຽນຮູ້ ແລະ ການເຮັດວຽກ ທີ່ທຸກຄົນ — ບໍ່ວ່າຈະເປັນເພດໃດກໍຕາມ — ໄດ້ຮັບການເຄົາລົບ, ການປົກປ້ອງ ແລະ ສາມາດມີສ່ວນຮ່ວມໄດ້ຢ່າງເທົ່າທຽມກັນ.